Thứ ba, ngày 17 tháng 09 năm 2019

Email: nguoivietxudai@gmail.com

Bãi Tư Chính một tháng nhìn lại: Trung Quốc hành xử như nước lớn?

Bãi Tư Chính một tháng nhìn lại: Trung Quốc hành xử như nước lớn?

Các chiến thuật “bắp cải”, “vùng xám” mà Trung Quốc thực hiện trên biển Đông cùng những động thái của họ đối với bãi Tư Chính hơn một tháng qua cho thấy lời nói và việc làm của nước này không thống nhất, bị cộng đồng quốc tế chỉ trích nặng nề.

Bất chấp luật pháp quốc tế, đầu tháng 7 vừa qua, Trung Quốc đã ngang nhiên đưa tàu khảo sát Haiyang Dizhi Bahao (Hải dương địa chất 8) cùng các tàu hải cảnh, tàu cá dân quân vào EEZ và thềm lục địa của Việt Nam, đến khu vực bãi Tư Chính hoạt động, quấy nhiễu, ngăn cản các hoạt động hợp pháp của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, sách trắng quốc phòng Trung Quốc, Bộ Ngoại giao Trung Quốc luôn tuyên bố tình hình biển Đông nhìn chung ổn định, tạo động lực cho hợp tác. Tiếp Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân hồi tháng 7 ở Bắc Kinh, Tổng bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng tái cam kết kiên trì giải quyết vấn đề trên biển bằng biện pháp hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế. Thế nhưng Trung Quốc đã xâm phạm vùng biển Việt Nam, vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế. Đáng lưu ý, việc xâm phạm này diễn ra trong bối cảnh ASEAN và Trung Quốc đang đàm phán Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC).

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), EEZ là một vùng đặc biệt, trong đó quốc gia ven biển thực hiện thẩm quyền riêng biệt của mình nhằm mục đích kinh tế mà không chia sẻ với các quốc gia khác. Trong EEZ, quốc gia ven biển có các quyền thuộc chủ quyền về việc thăm dò và khai thác, bảo tồn và quản lý các tài nguyên thiên nhiên, sinh vật hoặc phi sinh vật của vùng nước bên trên đáy biển, của đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, cũng như về những hoạt động khác nhằm thăm dò và khai thác vùng này vì mục đích kinh tế. Quốc gia ven biển cũng có quyền tài phán về việc lắp đặt và sử dụng các đảo nhân tạo, các thiết bị và công trình; nghiên cứu khoa học về biển; bảo vệ và gìn giữ môi trường biển; các quyền và nghĩa vụ khác do UNCLOS 1982 quy định.

Bãi Tư Chính cách đất liền Việt Nam (bờ biển Vũng Tàu) khoảng 160 hải lý, đây là khu vực hoàn toàn trong EEZ và thềm lục địa của Việt Nam được xác định theo đúng các quy định của UNCLOS 1982 mà Việt Nam và Trung Quốc đều là thành viên do đó việc Việt Nam thăm dò, khai thác dầu khí tại khu vực này là hoàn phù hợp với các thông lệ và luật pháp quốc tế. Trong khi đó, Trung Quốc xem bãi Tư Chính là một phần của quần đảo Trường Sa thuộc “chủ quyền bất khả xâm phạm” của Trung Quốc. Lập luận ngụy biện này hoàn toàn trái ngược với những quy định của UNCLOS 1982. Quan trọng hơn, phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế The Hague năm 2016 cũng đã bác bỏ lập luận này.

Theo các nhà phân tích, Trung Quốc đã, đang và sẽ tiếp tục sử dụng chiến thuật “bắp cải” (cho các loại tàu bao vây nhiều lớp đối với một thực thể trên biển), “cắt lát salami” hay còn gọi “tằm ăn dâu” (hoạt động với quy mô nhỏ trong thời gian dài để cuối cùng thay đổi hiện trạng quy mô lớn, tạo sự đã rồi, tạo ra một điều bình thường mới) và “vùng xám” (quấy nhiễu, gây căng thẳng, va chạm trên biển nhưng không đến mức để xảy xung đột bạo lực, chiến tranh tổng lực) trên biển Đông. Trung Quốc kết hợp các chiến thuật này với các biện pháp chính trị, ngoại giao để gia tăng sức ép, chia tách Việt Nam và các nước khác có tuyên bố chủ quyền ở biển Đông hòng buộc các quốc gia này thay đổi quan điểm theo hướng có lợi cho Trung Quốc trên bàn đàm phán để Trung Quốc dễ dàng biến biển Đông thành “ao nhà”.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ở Thái Lan, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hôm 31/7 tuyên bố, việc bàn luận dự thảo đàm phán COC có tiến triển đáng kể, hai bên nhất định sẽ sớm được đồng thuận. Trong khi ASEAN và Trung Quốc đàm phán COC như thế, Trung Quốc lại có nhiều hoạt động phi pháp không chỉ bãi Tư Chính mà còn tại bãi cạn Luconia và đảo Thị Tứ. Đây là lý do tại sao cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các bộ trưởng ngoại giao ASEAN đã có những phản ứng mạnh mẽ. Tuyên bố chung Hội nghị Bộ trưởng ngoại giao ASEAN lần thứ 52 (năm 2019) có đoạn: “Chúng tôi đã thảo luận tình hình ở biển Đông, trong đó một số bộ trưởng bày tỏ quan ngại về cải tạo đất, các hoạt động và các sự cố nghiêm trọng trong khu vực. Các động thái này đã làm suy giảm hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực”. Có thể thấy, trong tuyên bố chung năm nay, mức độ quan ngại đã gia tăng với những lời lẽ mạnh bạo hơn.

Thời gian qua, các nước Mỹ, Nhật Bản, Úc, Liên minh châu Âu (EU) và các thành viên khác của cộng đồng quốc tế cũng gia tăng chỉ trích các hành động như vậy của Trung Quốc trên biển Đông. Trong khi đó, Việt Nam cũng đã nhiều lần tiếp xúc với phía Trung Quốc ở các kênh khác nhau, trao công hàm phản đối, kiên quyết yêu cầu chấm dứt ngay các hành vi vi phạm, rút toàn bộ tàu ra khỏi vùng biển Việt Nam; tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam vì quan hệ hai nước và ổn định, hòa bình ở khu vực.

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về email nguoivietxudai@gmail.com